الفجر
Surja El-Fexhr (الفجر) me Përkthim Shqip
30 ajete · Mekase · Sure nr. 89
Teksti i Sures El-Fexhr me Përkthim
بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ وَٱلْفَجْرِ
Pasha agimin!
وَلَيَالٍ عَشْرٍۢ
Pasha dhjetë netët!
وَٱلشَّفْعِ وَٱلْوَتْرِ
Pasha çiftin dhe pasha tekun!
وَٱلَّيْلِ إِذَا يَسْرِ
Pasha natën që shkon!
هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌۭ لِّذِى حِجْرٍ
A janë këto betime për të mençurin?
أَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ
A nuk e i ti se ç’bëri Zoti yt me Ad-in?
إِرَمَ ذَاتِ ٱلْعِمَادِ
Me banorët e Iremit me ndërtesa të larta?
ٱلَّتِى لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِى ٱلْبِلَٰدِ
Që si ata (populli Ad) nuk është krijuar askush në tokë!
وَثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُوا۟ ٱلصَّخْرَ بِٱلْوَادِ
Dhe me Themudin, të cilët shpuan shkëmbinj në luginën (kura),
وَفِرْعَوْنَ ذِى ٱلْأَوْتَادِ
Dhe me faraonin i fortifikuar me tenda (ushtarake)!
ٱلَّذِينَ طَغَوْا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ
Të cilët e tepruan me krime në tokë.
فَأَكْثَرُوا۟ فِيهَا ٱلْفَسَادَ
Dhe në të shtuan shkatërrimin.
فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ
E All-llahu kundër tyre lëshoi lloj-lloj dënimesh.
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلْمِرْصَادِ
Pse Zoti yt është që përcjell (u rri në pritë).
فَأَمَّا ٱلْإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكْرَمَهُۥ وَنَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَكْرَمَنِ
E njeriu, kur e sprovon Zoti i tij, e nderon dhe e begaton, ai thotë: “Zoti im më ka nderuar!”
وَأَمَّآ إِذَا مَا ٱبْتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّىٓ أَهَٰنَنِ
Por, kur për ta sprovuar ia pakëson furnizimin (e varfëron), ai thotë: “Zoti im më ka nënçmuar!”
كَلَّا ۖ بَل لَّا تُكْرِمُونَ ٱلْيَتِيمَ
Jo, nuk është ashtu! Por (punoni edhe më zi) ju nuk përfillnit bonjakun,
وَلَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلْمِسْكِينِ
Nuk cytni njëri-tjetrin për ta ushqyer të varfërin,
وَتَأْكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكْلًۭا لَّمًّۭا
Dhe ju e hani me të madhe trashëgimin (padrejtë).
وَتُحِبُّونَ ٱلْمَالَ حُبًّۭا جَمًّۭا
Dhe pasurinë e doni së tepërmi.
كَلَّآ إِذَا دُكَّتِ ٱلْأَرْضُ دَكًّۭا دَكًّۭا
Jo, mosni ashtu! Kur të dridhet toka njëpasnjëshëm!
وَجَآءَ رَبُّكَ وَٱلْمَلَكُ صَفًّۭا صَفًّۭا
Dhe kur të vijë Zoti yt dhe engjëjt qëndrojnë rradhë-rradhë!
وَجِا۟ىٓءَ يَوْمَئِذٍۭ بِجَهَنَّمَ ۚ يَوْمَئِذٍۢ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَٰنُ وَأَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكْرَىٰ
Dhe atë ditë sillet Xhehennemi, ditën kur përkujtohet njeriu, e ç’dobi i bën atij përkujtimi?
يَقُولُ يَٰلَيْتَنِى قَدَّمْتُ لِحَيَاتِى
Thotë: “O, i gjori unë, sikur të isha i parapërgatitur për jetën time!”
فَيَوْمَئِذٍۢ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدٌۭ
Pra, ditën kur nuk dënon si Ai askush.
وَلَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدٌۭ
Dhe nuk do të farkojë pranga si Ai askush.
يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفْسُ ٱلْمُطْمَئِنَّةُ
O shpirt i qetësuar!
ٱرْجِعِىٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةًۭ مَّرْضِيَّةًۭ
Kthehu te Zoti yt i kënaqur (për vehte) e kënaqës (për Zotin)!
فَٱدْخُلِى فِى عِبَٰدِى
Hyr mes robërve të Mi!
وَٱدْخُلِى جَنَّتِى
Dhe hyr në Xhennetin Tim!
Rreth Sures El-Fexhr
El-Fexhr, „Agimi“, nis me një varg betimesh të fuqishme — agimi, dhjetë netët, çifti dhe teku, nata kur largohet — dhe pastaj i drejton ato drejt një pyetjeje morale: çfarë ndodhi me popujt që u ndien të pathyeshëm?
Emri dhe kuptimi
Surja El-Fexhr (الفجر) në gjuhën shqipe do të thotë „Agimi". Ky emër është marrë nga përmbajtja ose nga një fjalë kyçe e vetë sures.
Vendi dhe koha e zbritjes
Surja është mekase, pra u shpall në Mekë, në periudhën para hixhretit.
Sureja është mekase dhe i drejtohet një shoqërie ku pasuria përcaktonte vlerën e njeriut. Prandaj ajo i vë përballë njëra-tjetrës dy skena: qytetërimet e fuqishme që u shkatërruan dhe individin që e lexon pasurinë ose varfërinë e vet si shenjë nderi ose poshtërimi nga Zoti.
Numri i ajeteve dhe renditja
Përmban 30 ajete dhe renditet e 89-ta në mus'haf.
Temat kryesore
El-Fexhr betohet në agim dhe në dhjetë netët, pastaj kujton popujt e fuqishëm që u shkatërruan nga padrejtësia. Ajo shpjegon se as pasuria nuk është nder i posaçëm, as varfëria poshtërim, por sprovë. Sureja mbyllet me thirrjen e qetë drejtuar shpirtit të kënaqur për t'u kthyer te Zoti i vet.
Në pjesën historike përmenden Adi me ndërtimet e tyre kolosale, Themudi që gdhendte shkëmbinjtë dhe Faraoni me ushtritë e tij. Të tre kishin fuqi teknike dhe organizative të pakrahasueshme për kohën; të tre u ndalën nga një caktim i vetëm hyjnor. Mesazhi nuk është kundër ndërtimit apo qytetërimit, por kundër tepërimit dhe shtypjes.
Pjesa e dytë kalon te psikologjia e njeriut: kur Zoti e provon me nderim dhe begati, ai thotë „Zoti im më nderoi“; kur ia pakëson furnizimin, thotë „Zoti im më poshtëroi“. Kurani e rrëzon këtë lexim duke treguar sjelljen reale: mosnderimi i jetimit, mosnxitja për të ushqyer të varfrin, gllabërimi i trashëgimisë dhe dashuria e tepruar për pasurinë.
Fundi i sures është ndër më të njohurit e Kuranit: thirrja drejtuar shpirtit të qetësuar që të kthehet te Zoti i vet, i kënaqur dhe i pranuar. Kalimi nga skena e trazuar e Ditës së Gjykimit te kjo ftesë e butë krijon një kontrast që mbahet mend gjatë.
Mësime praktike
- Fuqia materiale nuk mbron nga pasojat e padrejtësisë.
- Pasuria dhe varfëria janë të dyja provim, jo vlerësim përfundimtar.
- Kujdesi ndaj jetimit dhe të varfrit është matësi praktik i besimit.
- Qetësia e vërtetë e shpirtit vjen nga kthimi te Zoti, jo nga grumbullimi.
Leximi dhe recitimi
Betimi për „dhjetë netët“ lidhet zakonisht me dhjetë ditët e para të muajit Dhul-Hixhe, prandaj sureja lexohet shpesh në atë periudhë. Ajetet e fundit recitohen gjerësisht në lutje për të vdekurit dhe në momente ngushëllimi.